نسبت منفعت یا سود خالص حاصل از سرمایهگذاری به هزینه آن.
فهرست این درس
دو پروژه هرکدام ۱٫۸ میلیارد تومان سود ساختهاند. پروژه اول برای رسیدن به این سود ۹ میلیارد تومان سرمایه خواسته و پروژه دوم فقط ۴٫۵ میلیارد تومان. مبلغ سود یکسانه، اما استفاده از منابع یکسان نیست.
Return on Investment یا ROI سود را نسبت به سرمایهای که برای ساختن آن سود بهکار گرفته شده میسنجه. این متریک جواب میده: «بهازای هر تومان سرمایهگذاری، چقدر سود ساختهایم؟»
چرا این بهدردت میخورد
- پروژههای با اندازه متفاوت را مقایسه کنی
- سود را به منابع مصرفشده وصل کنی
- بازده را با نرخ موردانتظار یا Hurdle Rate بسنجی
- اثر موجودی، تجهیزات و حسابهای دریافتنی را ببینی
- بین رشد فروش و رشد ارزش اقتصادی فرق بذاری
فرمول اصلی
بزرگترین سؤال در ROI معمولاً خود فرمول نیست؛ تعریف Net Profit و Investmentه. باید روشن کنی سود مربوط به کدام دوره و سرمایه شامل چه منابعیه.
مثال عددی
یک پروژه سالانه ۱٫۸ میلیارد تومان سود خالص میسازه و ۹ میلیارد تومان سرمایه در تجهیزات، موجودی و سرمایه در گردش لازم داره:
یعنی بازده سالانه پروژه روی سرمایه بهکارگرفتهشده ۲۰ درصده.
سرمایه را چطور تعریف کنیم؟
| نوع متریک | مخرج معمول |
|---|---|
| ROI | سرمایهگذاری تعریفشده پروژه یا کسبوکار |
| ROA | کل داراییها |
| RONA | داراییهای خالص |
| ROCE | سرمایه بهکارگرفتهشده |
| ROIC | سرمایه عملیاتی سرمایهگذاریشده |
این نسبتها شبیهان، اما جای هم استفاده نمیشن. دو گزارش با عنوان ROI ممکنه مخرج متفاوتی داشته باشن و قابلمقایسه نباشن.
سرمایه ابتدا یا میانگین سرمایه؟
اگه سرمایه در طول دوره تغییر زیادی میکنه، استفاده از مانده پایان دوره میتونه گمراهکننده باشه. یک روش ساده:
در کسبوکارهای فصلی بهتره از میانگین ماهانه یا فصلی استفاده کنی، چون موجودی و دریافتنی ممکنه در طول سال نوسان شدیدی داشته باشن.
مقایسه پروژهها
| پروژه | سود | سرمایه | ROI |
|---|---|---|---|
| A | ۱٫۸ میلیارد | ۹ میلیارد | ۲۰٪ |
| B | ۱٫۲ میلیارد | ۴ میلیارد | ۳۰٪ |
پروژه B نرخ بازده بیشتری داره، اما پروژه A سود ریالی بیشتری میسازه. اگه منابع محدود نیستن، حذف پروژه A فقط بهدلیل ROI پایینتر ممکنه سود کل را کم کنه.
ROI یک عکس از یک دوره است
ROI ساده، زمانبندی جریانهای نقدی را نمیبینه. پروژهای که سودش پنج سال بعد میاد با پروژهای که همین امسال پول برمیگردونه یکسان نیست. برای پروژههای چنددورهای از Payback، NPV و IRR استفاده کن.
اثر تصمیمهای بازاریابی روی مخرج
بازاریابی فقط سود را تغییر نمیده. سیاستهای فروش میتونن موجودی، مطالبات، تجهیزات و نیاز به سرمایه در گردش را هم بالا ببرن. رشد Revenue همراه با افزایش شدید موجودی ممکنه ROI را کاهش بده، حتی اگه Net Profit بیشتر شده باشه.
خطاهای رایج
- استفاده از سود چندساله با سرمایه یک دوره
- مقایسه ROIهایی با مخرج متفاوت
- نادیدهگرفتن سرمایه در گردش
- استفاده از مانده پایان سال در کسبوکار فصلی
- انتخاب خودکار بالاترین درصد بدون دیدن سود ریالی
- استفاده از ROI ساده برای پروژه چندساله
پروژهای ۲٫۴ میلیارد تومان سود سالانه، ۶ میلیارد سرمایه ابتدای دوره و ۱۰ میلیارد سرمایه پایان دوره داره. ROI را با سرمایه پایان دوره و با Average Investment حساب کن و تفاوت را توضیح بده.
جمعبندی
ROI سود را نسبت به سرمایه میسنجه و برای مقایسه اندازههای متفاوت مفیده. تعریف سود، مخرج سرمایه، دوره زمانی و نوسان منابع باید روشن باشه.
- ROI برابر سود تقسیم بر سرمایهست.
- تعریف Investment مهمتر از ظاهر ساده فرمول است.
- نرخ بالاتر همیشه سود کل بیشتر نمیسازه.
- برای پروژه چنددورهای، ROI کافی نیست.
اگر خواستی بیشتر بخوانی
بخش ۱۱.۲ کتاب Marketing Metrics ROI را Net Profit تقسیم بر Investment تعریف میکنه و به انواعی مثل ROA، RONA، ROCE و ROIC اشاره داره.
یادداشت شخصی و خودسنجیاختیاری؛ فقط روی همین دستگاه ذخیره میشه
فقط با تأیید خودت، این درس کاملشده ثبت میشه.