شش پنجره‌ی محیطِ کلان

«محیطِ کلان» یک توده‌ی بزرگ و مبهم است. برای اینکه بشود واقعاً تحلیلش کرد، باید آن را به چند پنجره‌ی جدا تقسیم کنیم و از هر پنجره جداگانه نگاه کنیم.

چرا این به‌دردت می‌خورد

این پنجره‌ها یک چک‌لیست به تو می‌دهند تا موقعِ تحلیل، هیچ زاویه‌ی مهمی را جا نیندازی. در این درس شش پنجره‌ی اصلی را باز می‌کنیم و برای هرکدام یک مثالِ ملموس از صنعتِ کوچینگِ ایران می‌زنیم.

۱) پنجره‌ی سیاسی

سیاست از دو راه بر کسب‌وکار اثر می‌گذارد: تصمیم‌های سیاستیِ دولت، و قانون‌ها و مقررات. عواملِ مهمش: جهت‌گیری‌های کلیدیِ دولت، ثباتِ سیاسی، سطحِ آزادی، شکل و ساختارِ دولت و نگرشش به تولید. در کوچینگ: سیاست‌های توسعه‌ی مهارت و کارآفرینی، میزانِ نظارت بر فعالیت‌های آموزشی، و سیاست‌های مربوط به فضای مجازی (چون بیشترِ خدماتِ کوچینگ آنلاین است) مستقیم بر این بازار اثر می‌گذارند.

۲) پنجره‌ی اقتصادی

اقتصادِ کلان، فضای ملیِ کسب‌وکار را تعیین می‌کند. سه هدفِ اصلیِ هر کشور: رشدِ اقتصادی، کنترلِ تورم و کاهشِ بیکاری. ابزارها: نرخِ بهره، نرخِ مالیات، نرخِ ارز و سیاست‌های پولی و مالی. در کوچینگ: تورم و کاهشِ قدرتِ خرید می‌تواند هزینه‌کرد برای توسعه‌ی فردی را کم کند؛ ولی افزایشِ بیکاری، تقاضا برای «کوچینگِ مسیرِ شغلی» را بالا می‌برد. دولبه است.

۳) پنجره‌ی اجتماعی

جامعه مدام در حالِ تغییر است و هم بر تقاضا و هم بر عرضه اثر می‌گذارد: خانواده، طبقاتِ اجتماعی، الگوی زندگی. در کوچینگ: افزایشِ توجه به رشدِ فردی و خودشناسی، فشارهای روانیِ زندگیِ شهری (که تقاضای کوچینگِ زندگی را بالا می‌برد)، و نقشِ شبکه‌های اجتماعی در ترویجِ کوچینگ، همه عواملِ اجتماعی‌اند.

۴) پنجره‌ی جمعیتی

کسب‌وکارها بر محورِ انسان‌اند؛ هم در سمتِ عرضه (نیروی کار) و هم تقاضا (مشتری). عوامل: تعدادِ جمعیت، هرمِ سنی، نرخِ زاد و ولد، مهاجرت و شهرنشینی. در کوچینگ: جمعیتِ جوان یعنی تقاضای بیشتر برای کوچینگِ شغلی، رشدِ فارغ‌التحصیلان یعنی نیاز به مهارت‌های نرم، و افزایشِ مشارکتِ زنان یعنی تقاضای کوچینگِ تعادلِ کار و زندگی.

۵) پنجره‌ی فرهنگی

فرهنگ یعنی باورها، آیین‌ها، ارزش‌ها و آدابی که نسل‌به‌نسل منتقل می‌شود و بر رفتار اثر می‌گذارد: دین، زبان، نمادهای ملی، الگوی خانواده و فرهنگِ کارآفرینی. در کوچینگ: نگرشِ جامعه به توسعه‌ی فردی، آگاهیِ عمومی از مفهومِ کوچینگ (و تفاوتش با مشاوره)، و پذیرشِ فرهنگیِ «کمک‌گرفتن از متخصص» سرنوشتِ این بازار را رقم می‌زنند.

۶) پنجره‌ی قانونی

قانون چارچوبِ بازی را می‌سازد: قانونِ تجارت، کار، مالیات، و قوانینِ بخشی. در کوچینگ: یک چالشِ مهم، خلأِ قانونی و نبودِ نظام‌نامه‌ی رسمی برای تعریفِ «کوچ» است؛ به‌علاوه‌ی مرزِ مبهم با مشاوره‌ی روان‌شناسی، قوانینِ تجارتِ الکترونیک (مثلِ نمادِ اعتماد) و مسائلِ مالیاتی.

محیطِ کلان را پنجره‌به‌پنجره ببین؛ وگرنه همیشه یک زاویه‌ی مهم را جا می‌اندازی.

جمع‌بندی

محیطِ کلان شش پنجره‌ی اصلی دارد: سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی، فرهنگی و قانونی. از هر پنجره یک‌جور نیرو وارد می‌شود، و خیلی‌هاشان دولبه‌اند (هم فرصت، هم تهدید). در درسِ بعد، سه پنجره‌ی دیگر را هم اضافه می‌کنیم: اخلاقی، فناوری و بین‌الملل.

اگر خواستی بیشتر بخوانی

این پنجره‌ها در واقع همان مؤلفه‌هایی‌اند که بعداً در ابزارِ PESTEL جمع می‌شوند. در درسِ بعد سه پنجره‌ی دیگر (اخلاقی، فناوری، بین‌الملل) را می‌بینیم و بعد همه را در یک ابزارِ منظم کنار هم می‌گذاریم.