محیطِ کسبوکار شش ویژگی دارد که تلاطم میسازند: پویا، پیچیده، نامطمئن، چندوجهی، اثرگذار و نسبی؛ و جانِ همهی اینها عدمِ اطمینانِ محیطی است.
فهرست این درس
این روزها بیشترِ صاحبانِ کسبوکار یک حسِ مشترک دارند: انگار همهچیز سریعتر، نامطمئنتر و سختتر از قبل شده. این فقط یک حسِ شخصی نیست؛ محیطِ کسبوکار واقعاً چند ویژگی دارد که تلاطم را میسازند.
چرا این بهدردت میخورد
اگر بفهمی تلاطم از کجا میآید، دیگر هر تکان غافلگیرت نمیکند؛ بهجایش میتوانی برایش آماده شوی. این گام، زبان و ابزارِ مواجهه با تلاطم را به تو میدهد و این درس، شروعش است.
شش ویژگیِ محیطِ کسبوکار
محیطِ هر کسبوکاری، کموبیش این شش ویژگی را دارد:
- پویاست: مدام تغییر میکند، چون عواملِ زیادی بر آن اثر میگذارند و از آن اثر میگیرند.
- پیچیده است: نیروها و رویدادهای زیادی از منابعِ مختلف آن را میسازند؛ فهمِ سهمِ هر عامل سخت است.
- نامطمئن است: هیچکس نمیتواند با قطعیت بگوید آینده چه میشود.
- چندوجهی است: یک تغییرِ واحد را ناظرانِ مختلف جورِ متفاوت تفسیر میکنند.
- اثرش گسترده است: یک تغییرِ کوچک میتواند از چند راه اثرِ بزرگی بر سازمان بگذارد.
- نسبی است: محیط از جایی به جای دیگر فرق میکند؛ نسخهی همهجا یکی نیست.
قلبِ ماجرا: عدمِ اطمینانِ محیطی
اگر بخواهیم همهی اینها را در یک مفهوم جمع کنیم، میشود «عدمِ اطمینانِ محیطی». محیطها دقیقاً بر همین اساس با هم فرق دارند:
- محیطِ نسبتاً ایستا: نیروها کم تغییر میکنند، رقیبِ جدید کم میآید، تغییرِ فناوری آرام است و فشارِ بیرونی محدود است.
- محیطِ خیلی پویا: مقررات مدام عوض میشود، رقیبِ جدید مرتب ظاهر میشود، تأمینِ مواد دردسر دارد، و سلیقهی مشتری مدام تغییر میکند.
محیطِ ایستا عدمِ اطمینانِ کمتری برای مدیران میسازد. و چون عدمِ اطمینان تهدیدی برای اثربخشیِ سازمان است، مدیریت همیشه میکوشد آن را کم کند. کارِ تحلیلِ محیط هم دقیقاً همین است: کمکردنِ این عدمِ اطمینان، تا جای ممکن.
تلاطم را نمیشود حذف کرد؛ ولی میشود شناختش و برایش آماده شد.
این چهار سؤال را برای کسبوکارت جواب بده: رقیبِ جدید چند وقت یکبار میآید؟ مقررات چقدر عوض میشود؟ تأمینِ مواد چقدر مطمئن است؟ سلیقهی مشتری چقدر ثابت است؟
هرچه جوابها به سمتِ «مدام عوض میشود» برود، محیطت پویاتر و عدمِ اطمینانت بیشتر است؛ یعنی به ابزارِ گامِ بعد بیشتر نیاز داری.
جمعبندی
محیطِ کسبوکار ذاتاً پویا، پیچیده، نامطمئن، چندوجهی، اثرگذار و نسبی است. جمعِ اینها همان «عدمِ اطمینانِ محیطی» است که هرچه بیشتر باشد، کارِ مدیریت سختتر میشود. در درسِ بعد، با چارچوبِ VUCA به این تلاطم چهار اسمِ دقیق میدهیم تا بتوانیم بهتر دربارهاش حرف بزنیم.
- احساسِ تلاطم واقعی است؛ محیط ذاتاً پویا و نامطمئن است.
- شش ویژگی: پویا، پیچیده، نامطمئن، چندوجهی، اثرگذار، نسبی.
- جانِ همهی اینها «عدمِ اطمینانِ محیطی» است.
- کارِ تحلیلِ محیط، کمکردنِ همین عدمِ اطمینان است.
دو محیط را مقایسه کن: کسبوکارِ خودت، و یک کسبوکارِ خیلی سنتیتر (مثلاً یک نانوایی). کدام عدمِ اطمینانِ بیشتری دارد و چرا؟ این مقایسه به تو میگوید چقدر باید روی پایشِ محیط وقت بگذاری.
اگر خواستی بیشتر بخوانی
مفهومِ «عدمِ اطمینانِ محیطی» و تفاوتِ محیطِ ایستا و پویا از مباحثِ کلاسیکِ نظریهی سازمان است. در درسِ بعد سراغِ چارچوبِ پرکاربردِ VUCA میرویم.
یادداشت شخصی و خودسنجیاختیاری؛ فقط روی همین دستگاه ذخیره میشه
فقط با تأیید خودت، این درس کاملشده ثبت میشه.